สหวรรณคลินิก
คลินิกเวชกรรมเด็กและระบบประสาท

สำหรับผู้ป่วยและครอบครัว

MS · NMOSD
ดูแลตัวเองได้ รู้สิทธิไม่ให้ขาด

นพ. สหรัฐ อังศุมาศ · ประสาทแพทย์

สรุปสั้น ๆ สิ่งที่ทำเองได้ทุกวัน และสิทธิประกันสังคมที่ควรรู้ เพื่อให้การรักษาต่อเนื่อง ไม่สะดุดเพราะสิทธิขาด

MS กับปลอกประสาท ในภาพเดียว

ปลอกประสาทปกติ สัญญาณส่งต่อได้เร็วปลอกประสาทถูกทำลาย สัญญาณช้าลงหรือสะดุด
MS และ NMOSD เป็นกลุ่มโรคที่ระบบภูมิคุ้มกันทำลายปลอกประสาทในระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิดอาการ เช่น ตามัว ชา อ่อนแรง เดินเซ

ส่วนที่ 1

ดูแลตัวเองในชีวิตประจำวัน

เรื่องพื้นฐานที่ช่วยได้จริง ทำได้เองที่บ้าน รายละเอียดการรักษาของแต่ละคนให้คุยกับแพทย์ที่ดูแล

  • ใช้ยาต่อเนื่อง ห้ามหยุดยาเอง

    ยาควบคุมโรคช่วยลดการกำเริบในระยะยาว แม้ช่วงที่รู้สึกสบายดีก็ควรใช้ต่อ ถ้ามีผลข้างเคียงหรืออยากปรับยา ให้คุยกับแพทย์ก่อนทุกครั้ง

  • มาตามนัด และตรวจ MRI ตามที่แพทย์แนะนำ

    MRI ช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่ยังไม่มีอาการ แพทย์ใช้ประกอบการปรับการรักษา เก็บผลตรวจและประวัติยาไว้ให้ครบ

  • อาการใหม่ที่เป็นนานเกิน 24 ชั่วโมง ติดต่อแพทย์

    เช่น ตามัวหรือปวดตาเวลากลอกตา ชาหรืออ่อนแรงครึ่งตัว เดินเซ ปัสสาวะผิดปกติ สะอึกหรืออาเจียนไม่หยุด ถ้าอาการใหม่เป็นต่อเนื่องเกิน 24 ชั่วโมง อาจเป็นการกำเริบ ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว

  • ร่างกายร้อน อาการเดิมอาจแย่ลงชั่วคราว

    อากาศร้อน อาบน้ำร้อน มีไข้ หรือออกกำลังหนัก อาจทำให้อาการเดิมเป็นมากขึ้นชั่วคราว (เรียกว่า Uhthoff) เมื่อพักให้ร่างกายเย็นลงมักดีขึ้น ไม่จำเป็นต้องเป็นการกำเริบใหม่ แต่ถ้าไม่ดีขึ้น ปรึกษาแพทย์

  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอตามที่ไหว

    เดิน ว่ายน้ำ ยืดเหยียด หรือฝึกการทรงตัว ช่วยเรื่องแรง ความล้า และอารมณ์ เลือกช่วงอากาศเย็น ดื่มน้ำ และพักเป็นระยะ

  • นอนให้พอ จัดการความล้า

    ความล้าพบบ่อยในโรคนี้ นอนเป็นเวลา แบ่งงานเป็นช่วง ๆ และพักก่อนหมดแรง บอกครอบครัวหรือที่ทำงานให้เข้าใจ

  • งดบุหรี่

    การสูบบุหรี่สัมพันธ์กับโรคที่แย่ลง เลิกได้เมื่อไรก็เป็นประโยชน์ ขอความช่วยเหลือเรื่องการเลิกบุหรี่ได้

  • ดูแลใจ

    ความเครียด ความกังวล หรืออารมณ์เศร้าพบได้บ่อย และดูแลได้ ถ้ารู้สึกหมดกำลังใจนาน ๆ บอกแพทย์ได้เสมอ

  • วัคซีน ปรึกษาแพทย์ก่อน

    ยาบางกลุ่มมีผลต่อการเลือกชนิดและจังหวะการฉีดวัคซีน ก่อนฉีดวัคซีนทุกครั้งแจ้งแพทย์ที่ดูแลโรคนี้

ส่วนที่ 2

สิทธิประกันสังคม สรุปที่ต้องรู้

ปัจจุบันยาควบคุมโรคเข้าถึงได้ผ่านสิทธิการรักษาหลัก โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่ “อย่าให้สิทธิขาด” โดยเฉพาะประกันสังคม ซึ่งต้องมีการส่งเงินสมทบ

สรุป 1 นาที

  1. ประกันสังคมเริ่มใช้สิทธิรักษาได้เมื่อส่งเงินสมทบครบ 3 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนรับบริการ
  2. ลาออกจากงาน สิทธิรักษายังคุ้มครองต่อ 6 เดือน
  3. อยากรักษาสิทธิต่อ สมัคร ม.39 ภายใน 6 เดือนหลังลาออก (ต้องเคยส่ง ม.33 มาแล้วอย่างน้อย 12 เดือน) จ่าย 432 บาทต่อเดือน
  4. ม.39 ขาดส่ง 3 เดือนติดกัน หรือส่งไม่ครบ 9 ใน 12 เดือน สิทธิสิ้นสุด และกลับเข้า ม.39 ไม่ได้อีก
  5. เลือก รพ.ประกันสังคมที่มีประสาทแพทย์ เปลี่ยนได้ปีละครั้ง ช่วง 16 ธ.ค. ถึง 31 มี.ค.
  6. ป่วยจนทำงานไม่ได้ มีเงินทดแทนการขาดรายได้ 50% ของค่าจ้าง · ทุพพลภาพรุนแรงได้ 50% ของค่าจ้างทุกเดือนตลอดชีวิต

ม.33 ลูกจ้าง: สิทธิรักษา

  • ส่งเงินสมทบครบ 3 เดือน ภายใน 15 เดือน ก่อนรับบริการ
  • รักษาที่ รพ.ตามบัตร เป็นโรคมาก่อนเข้างานก็ใช้สิทธิได้
  • เพิ่งได้งานใหม่ ช่วงที่ยังสมทบไม่ครบ 3 เดือน ให้ถามฝ่ายสิทธิของ รพ. ล่วงหน้า ว่าช่วงนี้ใช้สิทธิไหน เพื่อไม่ให้ยาหรือนัดขาด
  • ย้าย รพ. ขอเอกสารสรุปการรักษา ผล MRI และประวัติยาจาก รพ.เดิมไปด้วย

เลือกและเปลี่ยนโรงพยาบาล

  • เลือก รพ.ที่มีประสาทแพทย์และเข้าถึง MRI ได้
  • เปลี่ยนได้ปีละ 1 ครั้ง ช่วง 16 ธ.ค. ถึง 31 มี.ค. มีผลวันที่ 1 ของเดือนถัดไป
  • ย้ายบ้านหรือย้ายที่ทำงาน ยื่นเปลี่ยนนอกรอบได้ภายใน 30 วัน
  • ช่องทาง: LINE @ssothai · แอป SSO Plus · แอปทางรัฐ · www.sso.go.th · สำนักงานประกันสังคม

ลาออก ถูกเลิกจ้าง หรือป่วยจนทำงานไม่ไหว

  • สิทธิรักษาคุ้มครองต่อ 6 เดือน หลังออกจากงาน
  • ม.39: ต้องเคยส่ง ม.33 อย่างน้อย 12 เดือน สมัครภายใน 6 เดือน จ่าย 432 บาทต่อเดือน
  • ม.39 สิ้นสภาพเมื่อ ขาดส่ง 3 เดือนติดกัน หรือ ส่งไม่ครบ 9 ใน 12 เดือน จุดนี้พลาดกันบ่อยที่สุด
  • ตั้งหักบัญชีอัตโนมัติ และให้ญาติรู้ไว้ เผื่อช่วงที่ต้องนอนโรงพยาบาล
  • หรือกลับไปใช้บัตรทอง หลังพ้นช่วงคุ้มครอง 6 เดือน เลือกแบบไหนดี ขึ้นกับอาการและแผนชีวิตของแต่ละคน

เงินทดแทนเมื่อป่วยจนต้องหยุดงาน

  • ได้ 50% ของค่าจ้าง ต้องมีใบรับรองแพทย์ให้หยุดงาน
  • ครั้งละไม่เกิน 90 วัน ปีละไม่เกิน 180 วัน
  • ช่วงที่นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยแล้ว สปส. ไม่จ่ายซ้ำ
  • ต้องหยุดงานนานกว่า 180 วัน ให้สอบถาม สปส. 1506 ว่าเข้าเกณฑ์โรคเรื้อรังหรือไม่

ทุพพลภาพ

  • เงื่อนไข: ส่งสมทบครบ 3 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนทุพพลภาพ ประเมินโดยแพทย์ที่ สปส. กำหนด
  • รุนแรง (สูญเสียสมรรถภาพตั้งแต่ร้อยละ 50) ได้ 50% ของค่าจ้างทุกเดือน ตลอดชีวิต
  • ไม่รุนแรง ได้เป็นระยะเวลาตามระดับการสูญเสีย สอบถามรายละเอียดกับ สปส.
  • ค่าพาหนะไปโรงพยาบาลไม่เกิน 500 บาทต่อเดือน และค่าอุปกรณ์หรือฟื้นฟูสมรรถภาพ
  • ทุพพลภาพแล้วสิทธิไม่หาย ยังได้รับความคุ้มครองต่อ แม้ไม่ได้ทำงานแล้ว
  • ยื่นแบบ สปส. 2-01 พร้อมใบรับรองแพทย์ สำเนาเวชระเบียน และสมุดบัญชี

ม.40 อาชีพอิสระ

  • ไม่มีสิทธิรักษา ใช้บัตรทองรักษา แต่ได้เงินชดเชยตามทางเลือก
  • ทางเลือก 1: 70 บาท/เดือน · ทางเลือก 2: 100 บาท/เดือน · ทางเลือก 3: 300 บาท/เดือน
  • จ่ายมากขึ้น ได้ความคุ้มครองมากขึ้น เช่น เงินชราภาพ

ไม่แน่ใจเรื่องสิทธิ ถามได้ที่

สายด่วนประกันสังคม โทร 1506 สายด่วนประกันสังคม · LINE @ssothai · แอป SSO Plus

ส่วนที่ 3

ยืมอุปกรณ์การแพทย์ฟรี

สำหรับผู้สูงอายุ คนพิการ และผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิง เช่น เตียงผู้ป่วย รถเข็น เครื่องผลิตออกซิเจน เครื่องดูดเสมหะ ไม้เท้า walker ไม้ค้ำยัน

อยู่ในกรุงเทพฯ

  • ยื่นคำขอทางเว็บ หรือที่ศูนย์บริการสาธารณสุขใกล้บ้าน
  • นักสังคมสงเคราะห์ประเมินความจำเป็น
  • รับอุปกรณ์พร้อมคำแนะนำการใช้ คืนเมื่อไม่จำเป็นต้องใช้แล้ว
  • นำบัตรประชาชนผู้ป่วยไปด้วย (ถ้าผู้ป่วยมาเองไม่ได้ ให้นำบัตรของผู้ป่วยและของตัวเองไป)

ยื่นคำขอ fa-equipment.bangkok.go.th (เปิดในแท็บใหม่)

อยู่ต่างจังหวัด

  • ถาม รพ.สต. หรือ รพ.ชุมชนใกล้บ้าน ผ่านทีมเยี่ยมบ้าน
  • อบจ. เทศบาล อบต. หลายแห่งมี “ธนาคารกายอุปกรณ์” หรือศูนย์ยืมอุปกรณ์ ร่วมกับ สปสช. (เช่น นครราชสีมา ชลบุรี สมุทรสงคราม)
  • มีบัตรคนพิการและใช้บัตรทอง ขอรถเข็นหรือกายอุปกรณ์ผ่านโรงพยาบาลได้ โดยไม่ต้องสำรองจ่าย
  • ทำบัตรคนพิการได้ที่ พมจ. หรือศูนย์บริการคนพิการจังหวัด

ไม่รู้จะเริ่มที่ไหน ถามได้ที่

สายด่วน สปสช. โทร 1330 สายด่วน สปสช. · สายด่วน พม. โทร 1300 สายด่วน พม.

ส่วนที่ 4

คลิปเรียนรู้ต่อ

ฟังต่อที่บ้านได้ อธิบายโดย นพ. สหรัฐ อังศุมาศ

ไปที่ช่อง YouTube @saharatau (เปิดในแท็บใหม่)

คำถามที่พบบ่อย

ถามบ่อยเรื่อง MS · NMOSD และสิทธิ

เป็น MS หรือ NMOSD มาก่อนเข้างาน ใช้สิทธิประกันสังคมได้ไหม?

ใช้ได้ ประกันสังคมไม่มีข้อยกเว้นโรคที่เป็นมาก่อน เมื่อส่งเงินสมทบครบ 3 เดือนภายใน 15 เดือน ก็ใช้สิทธิรักษาที่ รพ.ตามบัตรได้

ลาออกจากงาน สิทธิรักษาหายทันทีไหม?

ไม่หายทันที สิทธิรักษายังคุ้มครองต่อ 6 เดือนหลังออกจากงาน ถ้าเคยส่ง ม.33 มาแล้วอย่างน้อย 12 เดือน สมัคร ม.39 ได้ภายใน 6 เดือน จ่ายเดือนละ 432 บาท หรือเลือกกลับไปใช้บัตรทองหลังพ้นช่วงคุ้มครอง

ม.39 สิทธิสิ้นสุดเมื่อไร?

เมื่อไม่ส่งเงินสมทบ 3 เดือนติดต่อกัน หรือใน 12 เดือนส่งไม่ครบ 9 เดือน และจะกลับเข้า ม.39 ไม่ได้อีก แนะนำตั้งหักบัญชีอัตโนมัติ และให้ญาติรู้ไว้ เผื่อช่วงที่นอนโรงพยาบาล

ป่วยกำเริบจนต้องหยุดงานนาน ได้เงินชดเชยไหม?

ได้เงินทดแทนการขาดรายได้ 50% ของค่าจ้าง ครั้งละไม่เกิน 90 วัน ปีละไม่เกิน 180 วัน โดยต้องมีใบรับรองแพทย์ ถ้าต้องหยุดนานกว่านั้น ให้สอบถาม สปส. 1506 ว่าเข้าเกณฑ์โรคเรื้อรังหรือไม่

อาการแย่ลงตอนอากาศร้อน แปลว่าโรคกำเริบไหม?

ไม่เสมอไป ร่างกายที่ร้อนขึ้นทำให้อาการเดิมเป็นมากชั่วคราวได้ และมักดีขึ้นเมื่อร่างกายเย็นลง แต่ถ้าเป็นอาการใหม่ที่เป็นต่อเนื่องเกิน 24 ชั่วโมง ควรติดต่อแพทย์

นัดตรวจ

ปรึกษาประสาทแพทย์ที่ สหวรรณคลินิก

นัดตรวจหรือสอบถามเวลาทำการ ทักผ่าน LINE หรือโทรได้เลย

นัดตรวจผ่าน LINE สหวรรณคลินิก (เปิดในแท็บใหม่)โทร 065-480-8771 สหวรรณคลินิก