จากเซลล์ เล็กจิ๋ว สู่ร่างกายทั้งตัว
ร่างกายเราสร้างจากชิ้นส่วนเล็กๆ ที่ตาเปล่ามองไม่เห็น เรียกว่า เซลล์ มาส่องกล้องจุลทรรศน์ดูของจริงกันก่อน แล้วค่อยๆ ซูมเข้าไปข้างในเซลล์ ก่อนจะซูมออกทีละขั้นจนเห็นร่างกายทั้งตัว
ลากภาพในวงกลมเพื่อเลื่อนสไลด์ไปมาได้ เหมือนใช้มือเลื่อนแท่นวางสไลด์ของกล้องจริง · สีแถบรอบเลนส์ใกล้วัตถุเป็นสีที่ใช้กันจริงบนกล้องทั่วโลก
เซลล์คืออะไร แล้วเล็กแค่ไหน
เซลล์คือหน่วยที่เล็กที่สุดที่ยังมีชีวิตอยู่ เหมือนตัวต่อเลโก้หนึ่งชิ้น สิ่งมีชีวิตทุกชนิดสร้างจากเซลล์ บางชนิดมีเซลล์เดียวทั้งตัว เช่น แบคทีเรียและอะมีบา แต่ร่างกายเรามีเซลล์ราว 37 ล้านล้านเซลล์
ใครตั้งชื่อว่า "เซลล์"
ปี 1665 นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษชื่อ โรเบิร์ต ฮุก ฝานไม้ก๊อกเป็นแผ่นบางๆ แล้วส่องกล้องจุลทรรศน์ที่ทำเอง เขาเห็นช่องสี่เหลี่ยมเล็กๆ เรียงกันเต็มไปหมด นึกถึงห้องพักเล็กๆ ของพระในวัด เลยเรียกว่า cell ที่แปลว่าห้องเล็กๆ
กฎของเซลล์ 3 ข้อ
1. สิ่งมีชีวิตทุกชนิดประกอบด้วยเซลล์
2. เซลล์คือหน่วยพื้นฐานของชีวิต
3. เซลล์ใหม่เกิดจากเซลล์เดิมแบ่งตัวเท่านั้น
นักวิทยาศาสตร์เรียกกฎนี้ว่า ทฤษฎีเซลล์
ไม้บรรทัดย่อส่วน
เลื่อนไปทางขวาเพื่อย่อลงทีละขั้นแถบสี: ■ ตาเปล่า · ■ แว่นขยาย · ■ กล้องจุลทรรศน์ธรรมดา · ■ กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน
ข้างในเซลล์สัตว์ เหมือนเมืองเล็กๆ ทั้งเมือง
ในเซลล์หนึ่งเซลล์มี ออร์แกเนลล์ หรืออวัยวะจิ๋วของเซลล์ แต่ละชิ้นมีหน้าที่ของตัวเอง เหมือนเมืองที่มีศาลากลาง โรงไฟฟ้า โรงงาน และไปรษณีย์ กดที่ส่วนไหนก็ได้ แล้วลองสลับเป็นโหมด เมืองเซลล์ ดู
ข้างในเซลล์พืช เมืองที่มีกำแพงและโซลาร์ฟาร์ม
เซลล์พืชมีส่วนที่เหมือนเซลล์สัตว์เกือบทั้งหมด แต่มีของพิเศษ 3 อย่าง คือ ผนังเซลล์ ที่แข็งแรง คลอโรพลาสต์ ที่ทำอาหารจากแสงแดด และ แวคิวโอลขนาดใหญ่ ที่เก็บน้ำไว้ค้ำต้นพืชให้ตั้งตรง
เซลล์พืชกับเซลล์สัตว์ ต่างกันตรงไหน
วางสองเซลล์ไว้ข้างกัน แล้วกดปุ่ม ดูเฉพาะที่ต่างกัน ส่วนที่เหมือนกันจะจางลง เหลือแต่ของที่มีเฉพาะในเซลล์นั้น
เกมคัดแยก: ของชิ้นนี้อยู่ในเซลล์แบบไหน
แตะป้ายหนึ่งอัน แล้วแตะกล่องที่คิดว่าใช่
| เรื่อง | เซลล์พืช | เซลล์สัตว์ |
|---|---|---|
| รูปร่าง | เหลี่ยม คงรูป เพราะมีผนังเซลล์ | กลมหรือไม่แน่นอน ยืดหยุ่นได้ |
| ผนังเซลล์ | มี แข็งแรง | ไม่มี มีแค่เยื่อหุ้มเซลล์ |
| คลอโรพลาสต์ | มี ทำอาหารเองจากแสง | ไม่มี ต้องกินอาหาร |
| แวคิวโอล | ใหญ่ อันเดียวกลางเซลล์ | เล็ก หลายอัน หรือไม่มีเลย |
| เซนทริโอล | ไม่มี | มี ช่วยตอนแบ่งเซลล์ |
เซลล์ทำงานยังไง ลองทดลองเองเลย
เซลล์ไม่ได้อยู่นิ่งๆ มันรับน้ำ ทำอาหาร เผาพลังงาน และแบ่งตัวตลอดเวลา ห้องทดลองนี้มี 4 การทดลอง ลองให้ครบทุกอันเพื่อรับตรานักทดลอง
เกมเพิ่มเป็นสองเท่า
หนึ่งเซลล์แบ่งเป็นสอง สองเป็นสี่ แล้วต่อไปเรื่อยๆทายก่อน ต้องแบ่งกี่รอบถึงจะได้เซลล์เท่ากับในตัวเรา
เซลล์แต่ละแบบ หน้าตาไม่เหมือนกันเลย
เซลล์ในร่างกายเรามีมากกว่า 200 แบบ แต่ละแบบมี รูปร่างที่เหมาะกับงาน ของมัน เหมือนเครื่องมือช่างที่แต่ละชิ้นหน้าตาต่างกันเพราะใช้ทำงานต่างกัน ลองจับคู่เซลล์กับหน้าที่ดู
เม็ดเลือดขาวไล่จับเชื้อโรค
แตะตรงไหนก็ได้ในกรอบเพื่อปล่อยเชื้อโรค เม็ดเลือดขาวเปลี่ยนรูปร่างได้ มันยื่นส่วนของตัวเองออกไปล้อมเชื้อโรคแล้วกลืนเข้าไปย่อย
ซูมออก จากเซลล์เดียวสู่สิ่งมีชีวิตทั้งตัว
เซลล์แบบเดียวกันมารวมกันเป็น เนื้อเยื่อ เนื้อเยื่อหลายแบบรวมกันเป็น อวัยวะ อวัยวะที่ช่วยกันทำงานเรียกว่า ระบบอวัยวะ และทุกระบบรวมกันก็คือ ตัวเรา กดขั้นต่อไปแล้วดูภาพซูมออก
เนื้อเยื่อในร่างกายเรามี 4 แบบ
เนื้อเยื่อบุผิว
เซลล์เรียงชิดกันเป็นแผ่น คลุมผิวนอกและบุข้างในอวัยวะ เช่น ผิวหนัง ผนังลำไส้
เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
ยึดและค้ำจุนส่วนต่างๆ ไว้ด้วยกัน กระดูก เอ็น ไขมัน รู้ไหม เลือดก็นับเป็นเนื้อเยื่อแบบนี้ด้วย
เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ
หดตัวได้ ทำให้เราขยับตัว หัวใจเต้น และอาหารเคลื่อนผ่านลำไส้
เนื้อเยื่อประสาท
ส่งสัญญาณไฟฟ้าไปมาทั่วตัว อยู่ในสมอง ไขสันหลัง และเส้นประสาท
ร่างกายของเรา ทีมใหญ่ที่สุดที่เคยมีมา
เซลล์ทุกเซลล์ที่เราเรียนมา สุดท้ายมาทำงานเป็นทีมอยู่ใน ระบบอวัยวะ 11 ระบบ แต่ละระบบมีเซลล์ตัวเอกของมัน
ไปสำรวจร่างกายทีละชั้นต่อ
กระดูก กล้ามเนื้อ ปอด หัวใจ ไต ตา หู และสมอง พร้อมของเล่นทดลองอีกเพียบ
ทดสอบตัวเอง แล้วสะสมตราให้ครบ
ตราแต่ละอันได้จากการเล่นในแต่ละบทจนจบ ตราที่ได้แล้วจะถูกจำไว้ในเครื่องนี้ กลับมาเล่นต่อได้
คำถาม 14 ข้อ
อยากลองเล่นเกมทบทวนบทนี้ไหม
คำถามทั้งหมดของบทนี้อยู่ในสนามแข่ง Body 101 เลือกได้ว่าจะแข่งกับเวลา ปะทะกับคนที่บ้าน ช่วยกันเล่นเป็นทีม ล้มบอส หรือฝึกซ้อมแบบไม่จับเวลา