ชั้นวางไม้สีเข้มมีสิ่งมีชีวิตหลายแบบ เห็ด เฟิร์น ด้วงเขียว ปลาทองในโหลแก้ว หยดน้ำแก้วที่มีสิ่งมีชีวิตเล็กๆ ข้างใน และนกตัวเล็กสีเหลืองฟ้า
Body 101 · บทที่ 7 · ป.3 ถึง ม.1

กำแพงแห่งชีวิต ทุกชีวิตเป็นญาติกัน

บนโลกมีสิ่งมีชีวิตที่ตั้งชื่อไว้แล้วราวสองล้านชนิด และนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ายังมีอีกหลายล้านชนิดที่ยังไม่มีใครเจอ ทั้งหมดนี้ตั้งแต่แบคทีเรียในน้ำครำ ไปจนถึงต้นไม้ใหญ่และตัวเรา ใช้รหัสพันธุกรรมแบบเดียวกันหมด นั่นแปลว่าทุกชีวิตบนโลกมีบรรพบุรุษร่วมกัน บทนี้จะพาไปดูกำแพงแห่งชีวิตทั้งกำแพง ทีละกลุ่ม

ต้นไม้ใหญ่ยามค่ำมีลำต้นสามลำแยกจากรากเดียว แตกกิ่งก้านออกไปเป็นปลายเรืองแสงสีทองนับร้อยบนฟ้ามืด
1 · แผนผัง3 โดเมน

ต้นไม้แห่งชีวิต

เมื่อก่อนคนแบ่งสิ่งมีชีวิตเป็นแค่พืชกับสัตว์ แต่พอมีกล้องจุลทรรศน์และการอ่านรหัสพันธุกรรม เราพบว่าความจริงซับซ้อนกว่านั้นมาก ทุกวันนี้แบ่งเป็น 3 โดเมนใหญ่ แตะที่กล่องเพื่อดูรายละเอียด

บรรพบุรุษร่วมของทุกชีวิต แบคทีเรีย อาร์เคีย ยูแคริโอต โปรทิสต์ ฟังไจ พืช สัตว์ เซลล์ไม่มีนิวเคลียสเรียกว่าโพรแคริโอตเซลล์มีนิวเคลียส เรียกว่ายูแคริโอต
เรื่องพลิกความเข้าใจอาร์เคียหน้าตาเหมือนแบคทีเรียมาก แต่เมื่ออ่านรหัสพันธุกรรมแล้วพบว่ามันใกล้ชิดกับเราซึ่งเป็นยูแคริโอตมากกว่าใกล้แบคทีเรียเสียอีก นี่คือตัวอย่างว่าการจัดกลุ่มด้วยตาเปล่าอาจพาเราหลงทางได้
จานเพาะเชื้อเรืองแสงสีฟ้า มีวงขยายแสดงแบคทีเรียทรงแท่งและทรงเกลียวสีน้ำเงินและทองที่มีหางเล็กๆ
2 · แบคทีเรียเยอะที่สุดในโลก

แบคทีเรีย เซลล์เดียวที่อยู่ทุกที่

ดินหนึ่งช้อนชามีแบคทีเรียมากกว่าจำนวนคนทั้งโลก ในร่างกายเราเองก็มีเซลล์แบคทีเรียพอๆ กับจำนวนเซลล์ของเราเอง ส่วนใหญ่ไม่ได้ทำร้ายเรา หลายชนิดจำเป็นกับชีวิตเราด้วยซ้ำ แตะดูทีละแบบ

บ่อน้ำพุร้อนยามค่ำ น้ำสีเทอร์ควอยซ์ล้อมด้วยแร่สีส้มเหลือง มีไอลอยขึ้น และวงขยายที่มุมขวาบนแสดงจุลินทรีย์กลมๆ สีทอง
3 · อาร์เคียนักอยู่รอดในที่สุดขั้ว

อาร์เคีย กลุ่มที่เพิ่งถูกแยกออกมา

จนถึงปี 1977 คนยังคิดว่าพวกนี้เป็นแบคทีเรียแปลกๆ จนนักวิทยาศาสตร์ชื่อคาร์ล โวส เทียบรหัสพันธุกรรมแล้วพบว่ามันเป็นคนละสายเลย หลายชนิดอยู่ในที่ที่สิ่งมีชีวิตอื่นอยู่ไม่ได้

หยดน้ำใสขนาดใหญ่มีสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวอยู่ข้างใน ตัวหนึ่งมีขนรอบตัว ตัวหนึ่งมีหางยาว และอะมีบาสีเขียวรูปร่างไม่แน่นอน
4 · โปรทิสต์กลุ่มที่รวมทุกอย่างที่เหลือ

โปรทิสต์ โลกในหยดน้ำ

โปรทิสต์คือยูแคริโอตที่ไม่ใช่พืช ไม่ใช่สัตว์ และไม่ใช่ฟังไจ ส่วนใหญ่เป็นเซลล์เดียวแต่มีนิวเคลียสครบ พวกมันหลากหลายมากจนนักวิทยาศาสตร์บอกว่ากลุ่มนี้ไม่ใช่กลุ่มจริงๆ แต่เป็นที่รวมของสายที่ยังจัดไม่ลงตัว

ลมหายใจครึ่งหนึ่งของโลก แพลงก์ตอนพืชในทะเล ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโปรทิสต์ สร้างออกซิเจนราวครึ่งหนึ่งของออกซิเจนทั้งหมดที่เราหายใจ ป่าแอมะซอนสำคัญมาก แต่ทะเลก็สำคัญไม่แพ้กัน
เห็ดสีน้ำตาลหลายดอกบนขอนไม้มีมอส ใต้เห็ดเห็นเส้นใยสีขาวแผ่ลงในเนื้อไม้ ทางขวามีขนมปังแผ่นที่ขึ้นราสีเขียว
5 · ฟังไจใกล้สัตว์มากกว่าพืช

เห็ด รา และยีสต์

ฟังไจไม่ใช่พืช มันไม่มีคลอโรฟิลล์และสังเคราะห์แสงไม่ได้ ต้องย่อยอาหารจากภายนอกแล้วดูดซึมเข้ามา ผนังเซลล์ของมันทำจากไคติน ซึ่งเป็นสารเดียวกับเปลือกแมลง เมื่ออ่านรหัสพันธุกรรมแล้วพบว่าฟังไจใกล้ชิดกับสัตว์มากกว่าพืชเสียอีก

เห็ดที่เห็นคือแค่ยอดภูเขาน้ำแข็งดอกเห็ดเป็นแค่ส่วนสืบพันธุ์ ตัวจริงของมันคือเส้นใยฝอยที่แผ่อยู่ใต้ดินเป็นบริเวณกว้าง ในรัฐออริกอนมีฟังไจต้นหนึ่งที่แผ่เส้นใยกินพื้นที่หลายตารางกิโลเมตร และถือเป็นสิ่งมีชีวิตหนึ่งเดียวที่ใหญ่ที่สุดในโลก
กอมอสสีเขียว ยอดเฟิร์นม้วนงอ และดอกไม้สีขาวที่เห็นรากใต้ดิน เรียงกันบนดินสีเข้มในแสงนุ่ม
6 · พืชโรงงานพลังงานของโลก

พืช ตั้งแต่มอสถึงต้นไม้ใหญ่

พืชทุกชนิดสร้างอาหารเองจากแสงแดด น้ำ และคาร์บอนไดออกไซด์ แต่พืชกลุ่มแรกๆ ยังไม่มีท่อลำเลียงและไม่มีเมล็ด จึงต้องอยู่ใกล้น้ำตลอด เรียงตามลำดับวิวัฒนาการได้แบบนี้

ด้วงสีเขียวเหลือบ ปลาทองในโหลแก้ว นกตัวเล็กสีเหลืองฟ้า และแมวลายสีน้ำตาล เรียงกันบนพื้นสีเข้ม แต่ละตัวมีแสงสีทองของตัวเอง
7 · สัตว์ส่วนใหญ่ไม่มีกระดูกสันหลัง

สัตว์ ทั้งที่มีและไม่มีกระดูกสันหลัง

สัตว์ทุกชนิดกินสิ่งมีชีวิตอื่นเป็นอาหาร เคลื่อนไหวได้อย่างน้อยช่วงหนึ่งของชีวิต และเซลล์ไม่มีผนังเซลล์ ที่หลายคนไม่รู้คือ สัตว์บนโลกกว่า 95 เปอร์เซ็นต์ของชนิดทั้งหมดไม่มีกระดูกสันหลัง และเกือบครึ่งของสัตว์ทั้งหมดคือแมลง

8 · เครื่องมือแบบที่นักชีววิทยาใช้จริง

กุญแจไขจำแนกสิ่งมีชีวิต

นักชีววิทยาใช้คำถามใช่หรือไม่ใช่ ทีละข้อ เพื่อไล่ว่าสิ่งมีชีวิตตรงหน้าคือกลุ่มไหน ลองเล่นดู นึกถึงสิ่งมีชีวิตอะไรก็ได้ในใจ แล้วตอบตามความจริง

เกมแข่งกับเวลา 45 วินาที

อยู่กลุ่มไหนเอ่ย

อ่านชื่อสิ่งมีชีวิตบนการ์ด แล้วเลือกกลุ่มให้ถูก ตอบถูกติดกันได้โบนัสเพิ่ม

กดเริ่มเกมได้เลย
0คะแนน 45วินาที

ตอบถูกได้ 10 คะแนน ยิ่งถูกติดกันยิ่งได้โบนัส

ทบทวน12 ข้อ

ทดสอบตัวเอง

ถูก 0 จาก 12

อยากลองเล่นเกมทบทวนบทนี้ไหม

คำถามทั้งหมดของบทนี้อยู่ในสนามแข่ง Body 101 เลือกได้ว่าจะแข่งกับเวลา ปะทะกับคนที่บ้าน ช่วยกันเล่นเป็นทีม ล้มบอส หรือฝึกซ้อมแบบไม่จับเวลา